Aan het einde van het vorige millennium heerste er grote euforie rond fertiliteitsbehandelingen. Voor bijna elk vruchtbaarheidsprobleem leek een oplossing te bestaan: inseminatie, donorinseminatie, IVF, ICSI, enzovoort. Toch stellen we de laatste jaren vast dat nog steeds heel wat koppels in de kou blijven staan.
Belangrijke factoren hierbij zijn overgewicht en vooral leeftijd van de vrouw. In de westerse wereld stellen mensen hun kinderwens steeds vaker uit. Waar twee generaties geleden de gemiddelde leeftijd bij een eerste bevalling rond 22 jaar lag, steeg die tien jaar geleden al naar 29 jaar. Vandaag bedraagt de gemiddelde leeftijd voor een eerste kind ongeveer 31 jaar.
Dat betekent dat voor elke vrouw die op 25-jarige leeftijd zwanger wordt, er ook iemand is die pas op 38-jarige leeftijd aan haar eerste kind begint. Helaas botsen steeds meer mensen op biologische grenzen, aangezien de ovariële functie sterk afneemt met de leeftijd. Gemiddeld zien we vanaf 38 jaar een snelle en uitgesproken daling van de eierstokfunctie. Vroeger starten met gezinsplanning lijkt dus logisch, maar in de praktijk is dat vaak niet haalbaar.
Sommige vrouwen hebben hun partner nog niet gevonden en staan weigerachtig tegenover het helemaal alleen uitbouwen van hun gezin via het gebruik van donorzaad. Anderen kunnen het zich door beroeps- of carrièreplanning moeilijk permitteren om in een vroegere levensfase mogelijk langere tijd afwezig te zijn door zwangerschap of moederschap.
Voor deze vrouwen bestaat de mogelijkheid om eicellen te laten invriezen voor later gebruik. Dit noemt men social freezing.
Bij social freezing wordt het eerste deel van een IVF-procedure uitgevoerd. Er wordt een hormonale ovariële stimulatie opgestart om meerdere follikels te laten rijpen. Wanneer de follikels rijp zijn, wordt – net zoals bij een klassieke IVF-behandeling – de eisprong geïnduceerd en volgt een pick-up, waarbij de eicellen uit de eierstokken worden verzameld.
De verkregen eicellen worden vervolgens via een vitrificatietechniek ingevroren bij -196°C en voor onbepaalde tijd bewaard. Indien de vrouw later actief zwanger wenst te worden en haar eierstokfunctie dit niet meer toelaat, kan zij beroep doen op deze ingevroren eicellen.
Het grote voordeel is dat deze eicellen afkomstig zijn uit een jongere en dus biologisch vruchtbaardere fase van haar leven. Social freezing maakt het dus mogelijk om de gezinsplanning uit te stellen tot een latere leeftijd.
De wettelijke leeftijdsgrens voor gebruik van de ingevroren eicellen ligt op 45 jaar en 364 dagen.
Momenteel wordt deze techniek nog relatief beperkt toegepast, voornamelijk omwille van de kostprijs. De behandeling wordt doorgaans niet terugbetaald door verzekering of mutualiteit. Afhankelijk van de benodigde medicatie voor de ovariële stimulatie liggen de kosten tussen 2.800 en 3.500 euro per cyclus.
Wanneer er bij één cyclus echter slechts weinig eicellen worden verkregen, kan het nodig zijn meerdere stimulaties en pick-ups te doorlopen om een voldoende reserve op te bouwen. Dit verhoogt de kans dat er later bruikbare eicellen beschikbaar zijn.
Wanneer, jaren later, de kinderwens concreet wordt, worden de ingevroren eicellen ontdooid en bevrucht met het zaad van de partner. Het verdere verloop is vergelijkbaar met een klassieke IVF-behandeling. De kans op zwangerschap ligt in dezelfde grootteorde als bij een gewone IVF-poging.
Samengevat biedt social freezing een mogelijke oplossing voor vrouwen die om professionele of relationele redenen hun kinderwens willen uitstellen, en zo willen vermijden dat zij geconfronteerd worden met leeftijdsgebonden verminderde vruchtbaarheid.